آموزش یکی از اصلیترین راههای انتقال دانش، مهارت و تجربه است و در بخشهای مختلف زندگی، از مدرسه و دانشگاه گرفته تا محیط کار و یادگیری مهارتهای روزمره، نقش مهمی دارد. با این حال، وقتی از آموزش صحبت میکنیم ممکن است مفاهیمی مانند تدریس و یادگیری هم در کنار آن مطرح شوند؛ مفاهیمی که به هم مرتبطاند، اما معنی یکسانی ندارند.
اما آموزش چیست و چه زمانی میتوان گفت یک فرایند آموزشی شکل گرفته است؟ آموزش را میتوان مجموعهای از فعالیتهای هدفمند دانست که شرایط لازم برای یادگیری و کسب دانش یا مهارت را فراهم میکند. در این مطلب ابتدا تعریف آموزش و اهمیت آن را بررسی میکنیم و سپس به سراغ تفاوت آموزش با تدریس و یادگیری میرویم تا مرز بین این مفاهیم روشنتر شود.
منظور از آموزش چیست؟
به طور کلی مفهوم آموزش به معنای آسانسازی یادگیری آن چیزی است که نیاز به یادگیری و کسب مهارت دارد. روشهای مختلفی برای آموزش ارائه شده است که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تدریس که عموما در سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
- آموزش عملی و تجربی که با عنوان مهارتآموزی هم از آن یاد میشود.
- داستانگویی که معمولا برای رده سنی کودکان مورد استفاده قرار میگیرد.
- بحث و پژوهش که معمولا تاثیر زیادی در یادگیری دارد و فضایی فعال و پویا را محقق میسازد.
به طور کلی، هر اقدامی را که بتواند تغییراتی در طرز فکر، عمل و… شخص ایجاد کند، میتوان به عنوان تعریف آموزش در نظر گرفت. معمولا آموزش توسط مربیان و معلمان صورت میگیرد، اما در نوع دیگری از آموزش، شخص میتواند به خود، آموزش دهد و خودش یاد بگیرد، که به خودآموزی معروف است.
چرا آموزش مهم است؟
تا این قسمت به این سوال پاسخ دادیم که آموزش چیست. اما نکتهی دیگر، اهمیت این آموزشها است. دلایل زیادی وجود دارد که به اهمیت آموزش اشاره میکند. عمدهترین اهمیت آموزش این است که باعث ایجاد فرصتهای شغلی مختلف میشود. اگر فرصتهای شغلی مختلف و گوناگونی ایجاد شود، افراد میتوانند از راههای مختلفی اقدام به کسب درآمد کنند. برای مثال شرکتهای مختلف میتوانند با آموزش به پرسنل خود، مهارتهای کارکنان را تقویت کنند و در واقع به توانمندسازی کارکنان بپردازند.
کسب مهارت و تخصص میتواند این زمینه را فراهم سازد که شخص به راحتی در زمینه تخصص خود مشغول به کار شود و حتی فرصتهای شغلی برای افراد دیگر ایجاد کند. علاوه بر آن آموزش هدفمند و متناسب با نیاز جامعه میتواند برای حل مسائل جامعه مفید باشد. در صورتی که افراد بتوانند متناسب با مهارتهایی که آموختهاند به فعالیت بپردازند، اقتصاد جامعه بهبود یافته و جامعهای شاد و به دور از مشکلات روانی را خواهیم داشت.
چگونه آموزش موفقی داشته باشیم؟
با توجه به این که میدانیم آموزش چیست حالا باید برای داشتن یک آموزش موفق اقدام کنیم. قدم اول برای این کار این است که فرد آموزشدهنده، علاقه کافی به شغل خود داشته و علاقهمند به تدریس باشد. علاوه بر آن، آموزشدهنده قبل از شروع باید مطالعه و اطلاعات کافی در مورد موضوعی که قرار است ارائه دهد، داشته باشد.
این روزها کلاسهای آموزشی با دو شیوه حضوری و آنلاین برگزار میشود که هر کدام مزیتهایی دارند. کلاسهای حضوری باعث میشوند آموزشدهنده و یادگیرنده ارتباط چشمی با هم داشته باشند و بتوانند به راحتی تعامل برقرار کنند، اما شرکت در کلاسهای حضوری با صرف هزینه و زمان زیادی همراه است که برای همه شرکتکنندگان مقدور نیست. با برگزاری کلاس آنلاین تمام یادگیرندگان در هر نقطهای از کشور میتوانند آموزشهای لازم را ببینند و عدالت آموزشی برقرار شود.
تفاوت آموزش با تدریس چیست؟
با توجه به پاسخی که برای سوال آموزش چیست دادیم، میتوان تصویری واضح از آموزش را تصور کرد. حالا بپردازیم به این که آموزش و تدریس چه فرقی دارند. طبیعتا، آموزش و تدریس تفاوتهای زیادی با هم دارند. برخی از مهمترین تفاوتهای آموزش و تدریس عبارتند از:
- مفهوم: در پاسخ به سوال آموزش چیست گفتیم که آموزش به آسانسازی هر آنچه نیاز به یادگیری دارد گفته میشود. این در حالی است که تدریس به فرایندی رسمی گفته میشود که نیاز به مخاطب یا مخاطبان و شرایط ویژه برای یادگیری آنها دارد.
- الگوی یادگیری: با توجه به این که آموزش فرایندی غیررسمی است، میتوان از طرق مختلف مطالب و مهارتهای گوناگونی را یاد گرفت. آموزش را از آن جهت غیر رسمی میگویند که میتوان از طریق مشاهده در دنیای واقعی، فضای مجازی و حتی تلویزیون مطالب و مهارتهای گوناگونی را یاد گرفت. بنابراین، این فرایند از الگوی خاصی پیروی نمیکند. اما تدریس با روش و الگوی خاصی صورت میگیرد، مثلا روش تدریس الگوی کاوشگری. آیا انواع الگوی تدریس را میشناسید؟
- نوع مخاطبان: در فرایند آموزش، مکان ویژهای برای آموزش و یادگیری وجود ندارد، در نتیجه مخاطبان از هر رده سنی میتوانند در جریان یادگیری قرار گیرند.
تفاوت آموزش با یادگیری چیست؟
افراد در فرایند آموزش به کسب مهارت در جهت تغییر رفتار میپردازند. آموزش میتواند رفتار شخص را بهصورت هدفمند و در جهت هدف آموزش تغییر دهد. در جریان آموزش اگر یادگیری صورت نگیرد، متقاضی نمیتواند خلاقیت خود را تقویت کرده و تفکر را یاد بگیرد. حال آیا میدانید تفاوت آموزش و یادگیری در چیست؟
اگر در ادامه فرایند آموزش، یادگیری نیز تحقق یابد و یادگیرنده بتواند به این درک برسد که چگونه باید کارها را انجام دهد، علاوه بر کسب مهارت و دانش، خلاقیت خود را نیز تقویت میکند. در نتیجه فرد میتواند در موقعیتهای جدید، مهارتهای آموختهشده را تعمیم دهد.
| معیار | آموزش | یادگیری |
|---|---|---|
| ماهیت | فرایندی برای تسهیل و هدایت یادگیری | فرایند کسب و درونی کردن دانش و مهارت |
| نقش اصلی | آموزشدهنده، محتوا یا محیط آموزشی | یادگیرنده |
| روشها | تدریس، تمرین، ارائه محتوا و بازخورد | مطالعه، مشاهده، تجربه، تمرین و آزمونوخطا |
| نیاز به مربی | میتواند با یا بدون حضور مستقیم مربی انجام شود | لزوماً به حضور مربی نیاز ندارد |
سخن پایانی
آموزش و یادگیری فرایندی است که با استفاده از آن افراد میتوانند در جهت پیشرفت و بهبود شرایط زندگی خود و دیگران اقدام کنند. آموزشی موفق است که بتوان بعد از آن تغییری مشهود در رفتار یادگیرنده مشاهده کرد. در این مقاله به طور کامل توضیح دادیم که آموزش چیست و با پیشرفت تکنولوژیها در دنیای امروز، برگزاری کلاسهای آنلاین را بهعنوان جایگزینی برای کلاسهای حضوری پیشنهاد میکنیم. الوکام یکی از پلتفرمهای ایرانی برگزارکننده رویدادهای آنلاین است که افراد مختلف میتوانند برای کلاسهای آموزشی، رویدادها و جلسات کاری از آن استفاده کنند. با برگزاری کلاس آنلاین در الوکام میتوانید از مزیتهای این سایت مانند امکان حضور و غیاب شرکتکنندگان، امکان برگزاری آزمون، آپلود فایلهای مورد نظر و… بهرهمند شوید. برای برگزاری رویداد آنلاین و کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه میتوانید با تیم پشتیبانی الوکام در ارتباط باشید.
