طرح درس چیست و چه کارایی دارد؟

طرح درس چیست و چه کارایی دارد

تعریف طرح درس

طرح درس راهنمای روزانه معلم (برای هر آنچه که دانش آموزان باید بیاموزند)، نحوه آموزش و نحوه سنجش یادگیری است. برنامه های درس با ارائه یک طرح کلی در هر دوره به معلمان کمک می کند تا در کلاس درس مؤثرتر باشند و در حال حاضر با مجازی شدن کلاس ها نیز به نحوه برگزاری کلاس آنلاین کمک میکند. طرح درس تضمین می کند که هر لحظه از زمان کلاس صرف آموزش مفاهیم جدید و بحث های معنادار می شود، نه کشفیات در لحظه!

بخش های کلیدی طرح درس

تاثیرگذارترین طرح های درس دارای شش بخش کلیدی هستند:
• اهداف درس
• الزامات مرتبط
• مواد درسی
• روش (روال) تدریس
• روش ارزیابی
• بازخورد تدریس
به یاد داشته باشید، از آنجایی که هر بخش از یک طرح درس نقشی در تجربه یادگیری دانش آموزان دارد، نکته مهم این است که با یک برنامه روشن در ذهن به آنها نزدیک شوید.

بخش های کلیدی طرح درس

اهداف درس

اهداف درس، آنچه دانش آموزان پس از اتمام درس قادر به انجام آن خواهند بود را به شکل فهرست وار بیان می کند. اهداف به شما این امکان را می دهد که بفهمید، آیا درس شما به طور مؤثر مفاهیم و مهارت های جدیدی را به دانش آموزان آموزش داده است! مشخص کردن نکاتی خاص برای یک درس ممکن است بسیار دشوار به نظر برسد، اما می‌توانید فرآیند را به چند مرحله تقسیم کنید تا آن را در یک مرحله انجام دهید! اول، بهتر است اهداف درس خود را به عنوان اهداف کلاس و دانش آموزان خود در نظر بگیرید.
یکی از محبوب‌ترین استراتژی‌های هدف‌گذاری، معیارهای «SMART» است!
S= Specific, M=Measurable, A=Attainable,
R=Relevant, T=Time-based
در زمینه برنامه ریزی درسی، می توانید از معیارهای SMART برای تعیین اهداف درس خود استفاده کنید:
• آیا هدف مشخص است؟
• آیا هدف قابل اندازه گیری است؟
• آیا هدف برای همه دانش آموزان قابل دستیابی است؟
• آیا هدف به کلاس و دانش آموزان شما مرتبط است؟
• آیا هدف برای همسویی با برنامه درسی شما مبتنی بر زمان است؟
برای هر هدف، نکته مهم این است که با عملی شروع کنید که مربوط به کارهایی است که دانش‌آموزان باید بتوانند بعد از درس انجام دهند. بسته به موضوعی که تدریس می کنید و سطح دانش دانش آموزان شما، این اقدامات و کارها متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال، هنگام آموزش مفاهیم جدید، ممکن است کارهایی مانند تعریف، شناسایی، توضیح و تعیین را تعریف کنید. در عین حال، اگر درس شما شامل کارهای پیشرفته تری باشد، اهداف ممکن است شامل اقداماتی مانند ایجاد، استفاده، انجام یا اندازه گیری باشد.

الزامات مرتبط

الزامات مرتبط استانداردهای ملی، استانی یا مدرسه ای است که به شما دیکته می کند که در یک کلاس چه چیزی را آموزش دهید. به عنوان مثال، اگر یک دوره تخصصی را در سامانه آموزش آنلاین تدریس می کنید، باید دروس خود را با الزامات گواهینامه نیز مرتبط کنید. هر درسی که تدریس می کنید باید به شما کمک کند تا به آن نیازها (نیازهای درس) برسید. فهرست کردن آن‌ها (نیازها) در برنامه‌های درسی به شما کمک می‌کند در عین تمرکز بر هدف نهایی کلاس، آن الزامات را برآورده کنید! علاوه بر این، برخی از مدیران از معلمان می‌خواهند که به طور مشخص بیان کنند که، چگونه استانداردهای دوره را در هر درس تدریس می‌کنند. زمانی که استانداردهای دوره یا موارد گواهینامه را در برنامه درسی خود فهرست می کنید، بهتر است که از سیستم سازمانی دقیق موجود در استانداردهای خود استفاده کنید تا این اطمینان را بدست آورید، کلاس شما هماهنگ است. اگر طرح کلی استانداردهای دوره خود را ندارید، از معلم دیگری یا ارشد (کارشناس) خود بپرسید که از کجا می توانید آنها را پیدا کنید.
لازم است، برای دریافت جزئیات الزامات گواهینامه، وب سایت ارائه دهنده گواهینامه را برای طرح کلی امتحان یا طرح آزمون بررسی کنید. چیدمان هر طرح درس با توجه به نیازهای شما می تواند کار خسته کننده ای باشد، اما در نهایت به شما کمک می کند تا سازماندهی شده و با آنچه که قرار است آموزش دهید هماهنگ باشید!

مواد درسی

بخش سوم طرح درس شما فهرست مطالبی است که برای تدریس درس و سنجش نتایج دانش آموز نیاز دارید. این بخش به شما این آمادگی را می دهد تا هر روز دروس را ارائه دهید.

انواع متداول مواد درسی عبارتند از:
• جزوات دانش آموزی
• کتاب های درسی
• وسایل کمک بصری
• روبریک های درجه بندی
• بسته های فعالیت و کار
• کامپیوتر / تبلت
فهرست مطالب برای هر درس بستگی به این دارد که قصد دارید چه چیزی تدریس کنید، چگونه آن را تدریس کنید و چگونه اهداف درس را اندازه گیری کنید. به همین دلیل، بسیاری از معلمان لیستی از مواد درسی را همراه با روند درسی تهیه می کنند!

روش تدریس

روال تدریس، توضیحی عمیق از چگونگی پیشرفت درس در کلاس است. روال تدریس اساساً دستورالعمل های گام به گام است که شما را در همه چیز از زمانی که دانش آموزان وارد کلاس می شوند تا زمانی که زنگ در پایان دوره به صدا در می آید، راهنمایی می کند. هوشمندانه است که در این بخش از برنامه درس خود بسیار دقیق باشید. هنگام نوشتن روش تدریس خود، باید نوع فعالیت هایی را انتخاب کنید که به دانش آموزان در رسیدن به اهداف درس کمک می کند.

برای انجام این کار، می توانید به لیستی از سوالات پاسخ دهید، از جمله این سوالات :
• چگونه موضوع را معرفی می کنید؟
• بهترین راه برای آموزش این اطلاعات به دانش آموزان چیست؟
• چگونه می توانید حل مسئله و تفکر انتقادی را با هم ترکیب کنید؟
• چه سناریوهای واقعی مربوط به این موضوع است؟
• آیا این موضوع برای کار گروهی مناسب است؟

خیلی خوب است که بدانید معلمان دیگر چگونه به موضوعات در کلاس درس می پردازند، می توانید این کار را با صحبت با همکاران، پیوستن به یک انجمن آنلاین، یا جستجوی ایده های درسی در وبلاگ های آموزشی انجام دهید. بسیاری از معلمان پس از نوشتن یک پیش نویس تقریبی از روش تدریس خود، آن را بر اساس یک استراتژی تدریس مشخص ترسیم می کنند.

ما به معلمان توصیه می کنیم از چهار مرحله استفاده کنند:
کاوش: دانش آموزان یک مفهوم را کشف می کنند.
یاد بگیرید و تمرین کنید: دانش آموزان اکتشافات خود را به کار می گیرند.
بازتاب: دانش آموزان آنچه را که آموخته اند مرور می کنند.
تقویت: دانش آموزان دانش خود را در سناریوهای حل مسئله به کار می گیرند.

روش تدریس

مرحله اول کاوش

در مرحله کاوش درس خود، اهداف درس را معرفی کرده و درباره مفاهیم کلیدی که دانش آموزان باید بدانند بحث کنند. این بخش از روند درس شما ممکن است مستلزم یک فعالیت باشد تا دانش آموزان را در مورد یک مفهوم جدید وادار به فکر کردن کند. در موارد دیگر، ممکن است اطلاعات را با استفاده از یک ارائه در حالی که دانش آموزان صحبت های شما را یادداشت می کنند، بیان کنید. در نهایت، استراتژی که در مرحله کاوش استفاده می کنید به موضوعاتی که آموزش می دهید و دانش قبلی دانش آموزان شما بستگی دارد.

مرحله دوم یادگیری و تمرین

در مرحله یادگیری و تمرین، دانش آموزان به طور مستقل کار خواهند کرد تا به جزئیات درس وارد شوند. اگر از یک کتاب درسی به‌عنوان منبع اصلی برنامه درسی خود استفاده می‌کنید، دانش‌آموزان می‌توانند یک متن اختصاص داده شده را برای یادداشت برداری یا تکمیل یک کاربرگ بخوانند. اگر از یک سیستم برنامه درسی دیجیتال استفاده می کنید، فرصت بسیار مناسبی برای دانش آموزان است که دروس دیجیتال و یادداشت های راهنما را کار کنند. همچنین می‌توانید یک فعالیت کلاسی، کار گروهی یا تمرین مهارت‌ها را برای مشارکت بیشتر دانش‌آموزان در آنچه می‌آموزند، بگنجانید. به طور کلی، این مرحله بخش عمده ای از زمان درس شما را تشکیل می دهد، بنابراین همه چیز را در روند تدریس خود به تفصیل بیان کنید!

مرحله سوم بازتاب

در مرحله بازتاب، دانش‌آموزان آنچه را که در درس آموخته‌اند با دانش گذشته خودشان مقایسه و در مورد آن فکر می‌کنند. اغلب، معلمان یک بحث کلاسی را با سؤالات تفکر انتقادی جلو می برند تا دانش آموزان با صدای بلند یا در دفتر یادداشت کلاسی به آنها پاسخ دهند. سؤالاتی را که قصد دارید در روند درس بپرسید فهرست کنید تا مطمئن شوید چیزی را فراموش نمی کنید!

مرحله چهارم تقویت

در مرحله تقویت، دانش‌آموزان آنچه را که از طریق فعالیت‌های تفکر انتقادی آموخته‌اند به کار می‌گیرند. بسته به درس، ممکن است بخواهید دانش آموزان این وظایف را به صورت فردی یا گروهی انجام دهند. این بخش از روند درس به شما کمک می کند تا ارزیابی کنید که آیا دانش آموزان شما به اهداف درس دست می یابند و با روش ارزشیابی همراه می شوند یا خیر!

روش ارزیابی

روش ارزیابی اندازه گیری می کند، چه چیزی را؟! اینکه دانش آموزان شما اطلاعات یک درس را یاد گرفته اند و به اهداف درس شما رسیده اند یا خیر؟ روش های ذکر شده در طرح درس اغلب ارزشیابی تکوینی است و از درس به درس متفاوت است. ده‌ها روش برای اندازه‌گیری یادگیری دانش‌آموز از طریق ارزشیابی تکوینی وجود دارد.
برخی از رایج ترین گزینه های ارزیابی عبارتند از:
• آزمون ها
• فعالیت های دستی
• تکالیف نوشتاری
• ارائه های گروهی
• برگه های بازخورد
• نوشته های کلاسی
علاوه بر اینها، روش ارزیابی شما ممکن است یک تکلیف یا تکالیف در کلاس باشد که دانش آموزان قبل از شروع کلاس بعدی آن را باید تکمیل کنند. هنگام انتخاب روش ارزیابی، فراموش نکنید که اهداف درس خود را در نظر بگیرید. اگر هدفی با درک یک مفهوم مرتبط بود، ارزیابی را در نظر بگیرید که دانش آموزان را ملزم به توضیح آن مفهوم می کند. اگر هدف این بود که دانش‌آموزان یک مهارت را نشان دهند، یک ارزیابی طراحی کنید تا نشان دهد که می‌توانند آن مهارت را انجام دهند. در حالی که به بسیاری از ارزیابی ها در یک کلاس نمره تعلق می گیرد، ارزشیابی های تکوینی همیشه نیازی به درجه بندی و نمره ندارند! هدف این ارزیابی (ارزیابی تکوینی) این است که نشان دهد، دانش آموزان بر اساس نحوه ارائه اطلاعات از سمت شما، چقدر مطالب درس را یاد گرفته اند.

بازخورد تدریس

بخش انعکاس یا بازخورد تدریس از یک طرح درس، معلمان را تشویق می کند تا در مورد چگونگی بهبود یک درس پس از اتمام آن یادداشت برداری کنند. در این مرحله، طرح درس شما دارای اهداف روشن، برنامه ای برای تدریس و راهی برای ارزیابی یادگیری دانش آموزان است. اما اگر روحیه انتقادی نداشته باشید و این نکات را در نظر نگیرید که آیا موفق شده اید یا خیر، به دانش آموزان آینده خود آسیب می رسانید!
هنگام نوشتن و کامل کردن بازخوردتدریس، از خود سؤالاتی بپرسید:
• آیا بخشی از درس بیشتر از حد انتظار طول کشید؟
• آیا بخشی وجود داشت که دانش آموزان در مورد آن کمک زیادی خواستند؟
• آیا دانش‌آموزان بدون مشکل اطلاعات را بررسی کردند؟
• آیا دانش آموزان درگیر و علاقه مند به درس بودند؟
• آیا اهداف توسط اکثر (یا همه) دانش آموزان برآورده شد؟
شما باید هر بخشی از درس خود را که مطابق انتظار پیش نرفت، یادداشت کنید. علاوه بر این، ثبت ایده هایی برای بهبود یا تعدیل در این بخش نیز هوشمندانه است. به این ترتیب، در آینده برای تدریس دروس، تمام اطلاعات برای بهبود را یکجا در اختیار دارید!

بازخورد تدریس

پایان مطلب بالا و آغاز کار شما…

طرح درس اولین گام در ایجاد یک برنامه درسی کامل برای یک کلاس است. طرح های درس جزئیاتی را بررسی می‌کنند که تضمین می‌کند اطلاعات درست را در زمان مناسب به دانش‌آموزان خود آموزش می‌دهید، و با ارائه یک نقشه راهی که هر روز آن را دنبال کنید، کار را برای شما ساده می‌کنند.
اما در مورد گام های بزرگ‌تر چه طور؟
این یکی از سخت ترین بخش های آموزش برای معلمان در سراسر جهان است!
کل کلاس های درسی در طول سال نیاز به یک برنامه کارآمد و با کیفیت دارند!
برای انجام این کار، باید یک برنامه درسی طراحی کنید.
برای شروع این کار بعد از نوشتن طرح درس، یاد بگیرید که چگونه برنامه درسی سالیانه را طراحی کنید!

نویسنده: دکتر حنانه السادات میرابوطالبی

برای ایجاد کلاس مجازی و برگزاری وبینارهای خود با شماره ۰۲۱۹۱۰۷۰۳۱۴ تماس حاصل نمایید و برای مشاهده تعرفه سرویس ها روی دکمه زیر کلیک نمایید.

۵/۵ - (۱ امتیاز)
نظر خود را ثبت کنید